تقرير بحث الشيخ فاضل اللنكراني لسيد جواد حسينى خواه

56

قاعده لا حرج (فارسى)

« رساله عدديّه » شان به وثاقت او شهادت داده است . « 1 » مرحوم شيخ كلينى رحمه الله در جلد پنجم « كافى » در باب « فضل نكاح الأبكار » روايتى را نقل مىكند كه دلالت دارد « عبدالأعلى مولى آل سام » همان « عبدالأعلى بن أعين » است و اين دو راوى ، دو فرد نيستند « 2 » ؛ لكن مرحوم شيخ طوسى رحمه الله معتقد است كه اينها دو نفر هستند و لذا ، اسم هر دو را به طور مستقلّ و جداگانه ضمن ياران و اصحاب امام صادق عليه السلام ذكر مىكند « 3 » . برخى از بزرگان نيز به همين دليل به روايت اشكال مىكنند و مىفرمايند : روايت از نظر سند اعتبارى ندارد ؛ چرا كه وثاقت « عبدالأعلى مولى آل‌سام » ثابت نيست . « 4 » امّا به نظر مىرسد ، ظاهراً هر دو راوى يكى هستند و قراينى نيز بر ترجيح سخن مرحوم كلينى رحمه الله وجود دارد كه در جاى خود بيان شده است . نتيجه آن كه روايت از نظر سند اشكالى ندارد و معتبر است . دلالت روايت : در اين روايت ، راوى به امام صادق عليه السلام عرض مىكند : كه به زمين افتادم و ناخنم قطع شد ، پارچه‌اى را بر انگشتم بستم ، هنگام وضو چه كنم ؟ حضرت فرمودند : حكم اين پرسش و امثال آن از كتاب خدا بدست مىآيد ؛ زيرا ، خداوند فرموده كه در دين بر شما حرجى قرار داده نشده است ؛ پس ، بر آن مسح كن . اين روايت ، از روشن‌ترين روايات براى اثبات قاعده است ؛ چراكه امام عليه السلام به صراحت حكم مسأله را به كتاب خدا ارجاع داده و فرموده‌اند كه امثال و نظاير اين موضوعات را از قرآن استفاده كنيد . اگر در روايات ديگر اين احتمال وجود داشت كه « نفى حرج از قبيل حكمت حكم است و نه علّت » ، امّا در اين روايت چنين شائبه‌اى وجود ندارد و صريحاً نفى حرج ، علّت حكم بيان شده است .

--> ( 1 ) . به نقل از : السيّد ابوالقاسم الموسوى الخوئى ، پيشين ، ج 9 ، ص 254 . ( 2 ) . محمّد بن يعقوب الكلينى ، الكافى ، ج 5 ، ص 335 . ( 3 ) . محمّد بن الحسن الطوسى ، رجال الطوسى ، ص 242 . ( 4 ) . السيّد ابوالقاسم الموسوى الخوئى ، موسوعة الإمام الخوئى ، التنقيح فى شرح العروة الوثقى ، ج 5 ، ص 205 و ج 6 ، ص 145 ؛ و نيز معجم رجال الحديث ، ج 9 ، ص 258 .